محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

599

تحفه خانى ( فارسى )

پيش مهيا سازند مثل آوازهاى نرم ملائم از آدمى و از سازها و از فواكه بارده رطبه و رياحين طيبه مقويهء مر دل و دماغ را و اينها به آب و گلاب بايد مرشوش باشد و گاهى كه اين مرض بوقت شفتالو باشد ازو قدرى كه معده را ثقيل نسازد مىتوان خوردن گاه زردآلو را نيز تجويز كرده‌اند و هندوانه نيز بسيار نافع است زيرا كه مرطب بدن است و صاحب اين علت از هر . . . شور تيز باشد بايد پرهيز كند و اگر بيخوابى باشد جمله در حصول خواب صاحب اين علت بايد كرد زيرا كه بسيار مفيد است . [ 214 ] مقاله در بيان حميات مركبه و تركيب درينها يا مداخله است به اين معنى كه يكى داخل يكى شود يعنى يكى هنوز نگذاشته كه ديگر مىآيد و يا تركيب بر سبيل مبادله است يعنى اخذ يكى بعد از ترك آن ديگر است و يا تركيب بر سبيل مشاركه است يعنى دو تپ تركيب يافته بر وجهى كه اخذ و ترك ايشان . . . و از جمله تپهاى مركبه آنست كه اسامى مخصوص دارند و ازين جمله شطر الغب است و اين مركب از صفرا و بلغم است كه هر دو دايراند و هر دو لازم‌اند و يا صفراوى دائره است و بلغمى لازمه و اين تپ را خالصه مىنامند و بالعكس اينست يعنى صفراوى لازمه است و بلغمى داير است و هريك ازين دو خلط كه بر يكديگر غالب شوند بعلامات ظاهر معلوم نمىشوند و گاه چنانست كه خلطين صفرا و بلغم برابر مىباشد در قوت و گاه اين تپ در يكى ازين دو روز اقوى مىباشند زيرا كه دو نوبت جمع مىشوند و علاج اين تپ متوسط بحسب تبريد و ترطيب مىبايد ميان صفرا و بلغم كه هركدام مفرد باشد و درين تپ اعتماد بر استفراغ خلط است بطريق اسهال و تليين و هرگاه كه مركب شوند هر دو غب بتركيب مبادله نوبت ايشان هر دو را